2022 A/L Physics Past Paper · Question 06 (Sinhala Medium)
අවතල කාචයේ නිවැරදි නොවන කිරණය
රූපයේ ඇඳ ඇති කිරණ අතුරෙන් නිවැරදි නොවන්නේ කුමක් ද?
Answer and explanation
Answer: (5)
ප්‍රශ්නය අසන්නේ කුමක්ද
සෙවිය යුතු දේ: රූපයේ කාචයෙන් පසු වැරදි ලෙස ඇඳ ඇති එකම කිරණය.
සෑම අකුරක්ම කුමක් දැක්වේ ද:
: කාචයේ ප්‍රධාන නාභිය.
, , , , : කාචයෙන් පිටතට යන කිරණ පහ.
අදාළ න්‍යාය
කාවයකින්‌ වර්තනය වීමෙන්‌ පසු පළමු පැත්තේ ම නාභීය තලයේ වූ ලක්ෂ්යයකින් අපසාරි වන්නාක්‌ සේ දිස්‌ වේ.
[රූපය: 9.26 රූපය. අවතල කාව දෙකකට ප්‍රධාන අක්ෂයට ආනතව පතන සමාන්තර කදම්භ අපසාරි වන අතර, ඒවා පසුපසට දිගු කළ විට පතන පැත්තේ ම නාභීය තලයේ ලක්ෂ්යයකින් නිකුත්‌ වන සේ දිස්‌ වේ.]
කාවවලින්‌ තනනු ලබන ප්‍රතිබිම්බ
කාවයකින්‌ තනනු ලබන ප්‍රතිබිම්බය නිර්මාණය කිරීම සඳහා වස්තුවෙහි ඉහළ ම ලක්ෂ්‍යයෙන්‌ නික්මෙන කිරණ දෙකක්‌ උපයෝගී කර ගත හැකි ය. මින්‌ එකක්‌ ප්‍රධාන අක්ෂයට සමාන්තරව කෙළින්‌ ගමන්‌ කරන කිරණය වන අතර, අනෙක ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය හරහා යන කිරණය වේ.
කාවයක මධ්‍ය ලක්ෂ්‍ය හරහා ගමන්‌ කරන කිරණ කිසිදු අපගමනයකින්‌ තොරව ගමන්‌ කරන අතර, ඒ ලක්ෂ්‍යය කාවයේ ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය ලෙස හැඳින්වේ.
වස්තුවෙහි සියලු පිහිටීම්‌ සඳහා ප්‍රතිබිම්බය අතාත්වික වස්තුවට වඩා කුඩා උඩුකුරුව කාවය සහ එහි ප්‍රධාන නාභිය අතර වෙයි.
මෙම ප්‍රශ්නයට යෙදීම
රූපයේ ඇති දේවල්:
අවතල කාචයක්. එහි ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය අක්ෂය මත ඇත.
කාචයේ වම් පැත්තේ ඊතලයක්. අක්ෂය මත දෙපැත්තේ එක බැගින් ලක්ෂ්‍ය.
ඊතලයේ කෙළවරේ සිට කිරණ පහක්. කාචයෙන් පසු ඒවා , , , , වේ.
තර්කය / ගණනය
උදාහරණයක් ලෙස, ගෙදර දොරේ ඇති කුඩා සිදුරු කාචය (පීප් හෝල්) දෙස බලන්න. එය අවතල කාචයකි.
පිටත සිටින අයෙක් කුඩාවට, උඩුකුරුව, සැබෑවට වඩා ළඟින් පෙනේ.
ඔබේ ඇස සෑම කිරණයක්ම ඍජු රේඛාවක් ලෙස පසුපසට දික් කරයි. සියලු රේඛා එක ලක්ෂ්යයකින් හමු වේ. ඒ ප්‍රතිබිම්බයයි.
පාඩමේ කියන්නේ: මේ ප්‍රතිබිම්බය අතාත්වික, කුඩා, උඩුකුරු වන අතර කාචය සහ නාභිය අතර වේ.
එබැවින් අවතල කාචයෙන් පසු සෑම කිරණයක්ම පසුපසට ඇඳියොත් ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බය හරහා යා යුතු ය.
ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බය අක්ෂයට ඉහළින්, නාභිය සහ කාචය අතර ඇත.
දැන් කිරණ එකින් එක පරීක්ෂා කරමු. සෑම එකක්ම පසුපසට අඳින්න.
ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය හරහා යයි. එය අපගමනය නොවේ. එය නිවැරදි කිරණයකි.
අක්ෂය දිගේ ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය හරහා යයි. එය නිවැරදි කිරණයකි.
අක්ෂයට ඉහළින් අපසරණය වේ. පසුපසට ඇඳියොත් අක්ෂයට ඉහළ ඇති ප්‍රතිබිම්බය හමු වේ. එය නිවැරදි ය.
අක්ෂයට සමාන්තරව, අක්ෂයට ඉහළ ප්‍රතිබිම්බය ඇති උසින් යයි. පසුපසට ඇඳියොත් ප්‍රතිබිම්බය හමු වේ. එය නිවැරදි ය.
සමාන්තරව යයි. නමුත් අක්ෂයට බොහෝ පහළින් ඇත.
එය පසුපසට ඇඳියොත් අක්ෂයට පහළින් සමාන්තර රේඛාවක් ලැබේ. එය අක්ෂයට ඉහළ ඇති ප්‍රතිබිම්බය කිසිවිටෙක හමු නොවේ.
එබැවින් නිවැරදි කිරණයක් නොවේ.
විකල්ප පරීක්ෂා කිරීම
ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බයෙන් එන්න බැරි කිරණය ය.
විකල්පය (5).
අනෙක් විකල්ප වැරදි වන්නේ ඇයි
කිරණය පසුපසට ඇඳියොත් ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බය හරහා යයි.
කිරණය පසුපසට ඇඳියොත් ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බය හරහා යයි.
කිරණය ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය හරහා යන නිසා අපගමනය නොවේ.
කිරණය ප්‍රකාශ කේන්ද්‍රය හරහා යන නිසා අපගමනය නොවේ.
පරීක්ෂා කිරීම
මෙය තේරුමක් ඇත්තේ ද?
අවතල කාචයේ ප්‍රතිබිම්බය උඩුකුරු වන අතර ඊතලයේ ම පැත්තේ ඇත.
එබැවින් සෑම කිරණයක්ම අක්ෂයට ඉහළ ඇති ලක්ෂ්යයකින් එන සේ පෙනිය යුතු ය.
අක්ෂයට පහළින්ම පවතින කිරණයකට එවැනි ලක්ෂ්යයකින් එන්න බැරි ය.
නිගමනය
නිවැරදි සෑම කිරණයක්ම පසුපසට ඇඳියොත් ඊතලයේ කෙළවරේ ප්‍රතිබිම්බය හරහා යයි. ඒ ප්‍රතිබිම්බය අක්ෂයට ඉහළින් ඇත.
කිරණය අක්ෂයට පහළින්ම පවතී. එබැවින් එය නිවැරදි නැත. පිළිතුර (5) යි.
අවතල කාචයේ ප්‍රතිබිම්බය අතාත්වික, උඩුකුරු, කුඩා ය.
සෑම කිරණයක්ම පසුපසට අඳින්න. නිවැරදි කිරණය සැමවිටම ඒ ප්‍රතිබිම්බය දෙසට යොමු වේ.
විභාග ඉඟිය