2024 A/L Physics Past Paper · Question 07 (Sinhala Medium)

Answer: (3) ප්‍රස්තාරය (3)

ප්‍රශ්නය අසන්නේ කුමක්ද

අපි දන්නා දේ:

ප්‍රවේග - කාල ප්‍රස්තාරයේ කඩ ඉරි අතර සමාන කොටස් හතරක් ඇත.

කොටස 1: $v$ $0$ සිට සරල රේඛාවක් ලෙස වැඩි වේ.

කොටස 2: $v$ නියතව පවතී.

කොටස 3: $v$ සරල රේඛාවක් ලෙස $0$ දක්වා අඩු වේ.

කොටස 4: $v$ දිගටම අඩු වී $0$ ට පහළට යයි.

අපට අවශ්‍ය: මෙම ප්‍රවේග ප්‍රස්තාරයට ගැළපෙන විස්ථාපන - කාල වක්‍රය.

එක් එක් අකුරේ තේරුම:

$s$ ($\text{m}$): වස්තුවේ විස්ථාපනය.

$v$ ($\text{m s}^{-1}$): වස්තුවේ ප්‍රවේගය.

$t$ ($\text{s}$): කාලය.

අදාළ න්‍යාය

අනුක්‍රමණය = වස්තුවෙහි ප්‍රවේගය

ප්‍රස්තාරයේ X සහ Y ලක්ෂ්‍ය ගැන සලකා බැලීමේ දී, එම ලක්ෂ්‍යවල දී ප්‍රස්තාරයට ඇඳි ස්පර්ශකවල අනුක්‍රමණ මගින් එම අවස්ථාවල දී බෝලයෙහි ප්‍රවේග ලැබේ.

පළමු උද්ධෘතය කියන්නේ විස්ථාපන - කාල ප්‍රස්තාරයේ අනුක්‍රමණය වස්තුවෙහි ප්‍රවේගය බව ය. දෙවන උද්ධෘතය කියන්නේ වක්‍ර ප්‍රස්තාරයක එක් මොහොතක ප්‍රවේගය එම ලක්ෂ්‍යයේ ඇඳි ස්පර්ශකයේ අනුක්‍රමණය බව ය. එබැවින් ප්‍රවේග ප්‍රස්තාරය විස්ථාපන ප්‍රස්තාරයේ බෑවුම ලෙස කියවමු.

නිදසුනක් ලෙස මෝටර් රථයක් සංඥා ලාම්පුවෙන් පිටත් වී, වේගය වැඩි කර, ඒකාකාරව ගොස්, තිරිංග තද කර නතර වී, ටිකක් පසුපසට යයි.

ලාම්පුවේ සිට එහි දුර මුලින් සෙමින්, පසුව ඒකාකාරව, ඉන්පසු තව තවත් සෙමින් වැඩි වී, වැඩි වීම නතර වී, අවසානයේ ටිකක් අඩු වේ.

අවශ්‍ය සමීකරණ

$v = \dfrac{\Delta s}{\Delta t}$

තර්කය / ගණනය

කොටස 1: $v$ $0$ සිට වැඩි වේ

$ඉහළට නැමේ$

$s$ හි අනුක්‍රමණය $0$ න් ඇරඹී වැඩි වේ. එබැවින් වක්‍රය තිරස්ව ඇරඹී ඉහළට නැමේ.

කොටස 2: $v$ නියත ය

$සරල රේඛාව$

අනුක්‍රමණය නියත ය, $0$ ට ඉහළින් ය. එබැවින් $s$ සරල රේඛාවක් ලෙස ඉහළ යයි.

කොටස 3: $v$ $0$ දක්වා අඩු වේ

$තුන්වන ඉර ළඟ මුදුන$

අනුක්‍රමණය අඩු වී තුන්වන කඩ ඉර ළඟ $0$ වේ. වක්‍රය පහළට නැමී එහිදී මුදුනට ළඟා වේ.

කොටස 4: $v$ $0$ ට පහළින්

$ටිකක් පහළට$

අනුක්‍රමණය සෘණ ය. එබැවින් $s$ අඩු වේ. කොටස 4 හි බැසීම කොටස 3 හි නැගීමට සමාන ප්‍රමාණයකි. එබැවින් $s$ ටිකක් පමණක් පහළට එයි, $0$ දක්වා නොවේ.

ප්‍රස්තාර පහ පරීක්ෂා කරන්න.

ප්‍රස්තාරය (3) තිරස්ව ඇරඹී ඉහළට නැමේ, පසුව සරල රේඛාවකි, පසුව තුන්වන කඩ ඉර ළඟ මුදුනට නැමේ, පසුව ටිකක් පහළට එයි. එය කොටස් හතරටම ගැළපේ.

ප්‍රස්තාරය (1) හි තියුණු මුදුනක් ඇත, ප්‍රස්තාරය (2) මැද තිරස් ය, ප්‍රස්තාරය (4) ආරම්භයේ වඩාත්ම බෑවුම් ය, ප්‍රස්තාරය (5) ශුන්‍යය දක්වා වැටේ.

පරීක්ෂා කිරීම

ඒකක පරීක්ෂා කරන්න. $s$ - $t$ ප්‍රස්තාරයේ අනුක්‍රමණය $\text{m} \div \text{s}$, එනම් $\text{m s}^{-1}$, ප්‍රවේගයේ ඒකකය යි.

මෙය තේරුමක් ඇත්ද?

$s$ වක්‍රයේ මුදුන යනු වස්තුව නතර වී ආපසු හැරෙන තැන ය. එහිදී $v = 0$ ය, තුන්වන කඩ ඉර ළඟ. ප්‍රස්තාරය (3) හි මුදුන හරියටම එතැන ඇත.

නිගමනය

ප්‍රස්තාරය (3) ඉහළට නැමී, සෘජුව ගොස්, $v = 0$ වන තැන මුදුනට නැමී, පසුව ටිකක් පහළට එයි.

පිළිතුර (3) යි.

ප්‍රවේග ප්‍රස්තාරය $s$ වක්‍රයේ බෑවුම ලෙස කියවන්න: $v$ වැඩි වේ නම් ඉහළට නැමේ, $v$ නියත නම් සරල රේඛාව, $v = 0$ නම් මුදුන, $v$ සෘණ නම් පහළට.

විභාග ඉඟිය