2024 A/L Physics Past Paper · Question 04 (Sinhala Medium)
ක්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා බල යුගලයක් පිළිබඳ ප්‍රකාශ
ක්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා බල යුගලයක් පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ සලකා බලන්න.
(A) ඒවා විශාලත්වයෙන් සමාන නමුත් දිශාවෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ.
(B) එකිනෙක ස්පර්ශ කරන වස්තූන් මත පමණක් ඒවා ක්‍රියා කරයි.
(C) ඒවා එකම වස්තුව මත ක්‍රියා කරයි.
ඉහත ප්‍රකාශ අතුරෙන්,
Answer and explanation
Answer: (1) (A) පමණක් සත්‍ය වේ.
ප්‍රශ්නය අසන්නේ කුමක්ද
අපට අවශ්‍ය: ක්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා බල යුගලයක් සඳහා (A), (B), (C) ප්‍රකාශවලින් සත්‍ය වන්නේ කුමක් ද.
එක් එක් අකුරේ තේරුම:
(): පළමු වස්තුව දෙවන වස්තුව මත යොදන බලය.
(): දෙවන වස්තුව පළමු වස්තුව මත යොදන බලය.
අදාළ න්‍යාය
වස්තූන් දෙකක් අතර අන්තර්ක්‍රියාවක දී (ගැටුමකදී) ඒවා එකිනෙක අතර සමාන සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ බල ක්‍රියාත්මක වේ.
ඔබ බිත්තියට යෙදූ බලයට සමාන බලයකින් බිත්තිය ඔබව තල්ලු කරන බැවිනි.
A පිහිටීමේ සිට උසකින් පිහිටි B පිහිටීමට ස්කන්ධය ඇති වස්තුවක් ගෙන යන්නේ යැයි සිතමු. වස්තුව මත සිරස්ව පහළට ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක් ක්‍රියා කරයි.
විකල්ප පරීක්ෂා කිරීම
පළමු උද්ධෘතය නිව්ටන්ගේ තුන්වන නියමය ය: වස්තු දෙකක් අන්තර්ක්‍රියා කරන විට ඒවා එකිනෙක මත සමාන සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ බල යොදයි. දෙවන උද්ධෘතය ඔබව ආපසු තල්ලු කරන බිත්තියේ නිදසුන දෙයි. තෙවන උද්ධෘතය කියන්නේ උසකට ඔසවා ඇති වස්තුවක් මත ගුරුත්වය ක්‍රියා කරන බව ය. මේවායින් ප්‍රකාශ තුන පරීක්ෂා කරමු.
විකල්ප යනු (A), (B), (C) හි සංයෝජන ය.
අපි එක් එක් ප්‍රකාශය වෙන වෙනම පරීක්ෂා කරමු.
නිදසුනක් ලෙස ස්කේටර්වරුන් දෙදෙනෙක් සිනිඳු අයිස් මත මුහුණට මුහුණ සිටිති. එක් අයෙක් අනෙකා තල්ලු කරයි. දෙදෙනාම දුරස් වී ලිස්සා යයි.
තල්ලු කළ තැනැත්තාටත් ආපසු තල්ලුවක් ලැබුණි. බල දෙකක් විය. එක් එක් ස්කේටර්වරයා මත එක බැගින්.
තර්කය / ගණනය
ඒවා විශාලත්වයෙන් සමාන නමුත් දිශාවෙන් ප්‍රතිවිරුද්ධ වේ.
නිව්ටන්ගේ තුන්වන නියමයට අනුව වස්තු එකිනෙක මත සමාන සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ බල යොදයි. එබැවින් බල දෙකට එකම විශාලත්වය සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශා ඇත.
A
එකිනෙක ස්පර්ශ කරන වස්තූන් මත පමණක් ඒවා ක්‍රියා කරයි.
උසකට ඔසවා ඇති වස්තුවක් කිසිවක් ස්පර්ශ නොකර ම ගුරුත්වයෙන් පහළට ඇදේ, . එහි යුගලය වස්තුව පෘථිවිය ඇදෙන බලයයි. එබැවින් යුගලයේ බලවලට ස්පර්ශය අවශ්‍ය නැත.
B
ඒවා එකම වස්තුව මත ක්‍රියා කරයි.
ඔබ බිත්තිය තල්ලු කරන විට ඔබේ තල්ලුව බිත්තිය මත ක්‍රියා කරයි. බිත්තිය ඔබව ආපසු තල්ලු කරයි. එක් බලයක් බිත්තිය මත ද අනෙක ඔබ මත ද වේ. එබැවින් ඒවා ක්‍රියා කරන්නේ වෙනස් වස්තු දෙකක් මත ය.
C
ප්‍රකාශය (A) සත්‍ය ය, මන්ද තුන්වන නියමය සමාන සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ බල දෙන බැවිනි.
ප්‍රකාශය (B) අසත්‍ය ය, මන්ද ගුරුත්වය ස්පර්ශ නොකර ම ඇදෙන බැවිනි.
ප්‍රකාශය (C) අසත්‍ය ය, මන්ද බල දෙක වෙනස් වස්තු දෙකක් මත බැවිනි.
එබැවින් සත්‍ය වන්නේ (A) ය.
අනෙක් විකල්ප වැරදි වන්නේ ඇයි
(B) අසත්‍ය ය. ඔසවා ඇති වස්තුව ස්පර්ශ නොකර ම ගුරුත්වය ඇදෙයි. එබැවින් බල යුගලයකට ස්පර්ශය අවශ්‍ය නැත.
(C) අසත්‍ය ය. ඔබේ තල්ලුව බිත්තිය මත ය, ආපසු තල්ලුව ඔබ මත ය. ඒවා වෙනස් වස්තු දෙකකි.
තුන්වන නියමයට අනුව (A) සත්‍ය ය, (B) සහ (C) අසත්‍ය ය. මෙම විකල්පය ඒවා මාරු කර කියයි.
(B) සහ (C) අසත්‍ය ය. එබැවින් තුනම සත්‍ය නොවේ. ගුරුත්වයට ස්පර්ශය අවශ්‍ය නැත. බල දෙක වස්තු දෙකක් මත ය.
නිගමනය
ක්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා බල යුගලයක් සඳහා (A) සත්‍ය ය. (B) සහ (C) අසත්‍ය ය.
පිළිතුර (1) යි.
ක්‍රියා-ප්‍රතික්‍රියා යුගලයක බල දෙක සමාන සහ ප්‍රතිවිරුද්ධ ය. ඒවා ක්‍රියා කරන්නේ වෙනස් වස්තු දෙකක් මත ය.
එයට ස්පර්ශය අවශ්‍ය නැත. එබැවින් ගුරුත්වය සහ චුම්බකත්වය ද යුගල සාදයි.
විභාග ඉඟිය