2019 A/L Physics Past Paper · Question 21 (Sinhala Medium)
සමවිභව පෘෂ්ඨ — විභව අන්තර
රූපයේ පෙන්වා ඇති පරිදි සමවිභව පෘෂ්ඨ දෙකක් මත ඇති සහ ලක්ෂ්ය සලකන්න. ප්රෝටෝනයක් සිට දක්වා ගමන් කරන විට විද්යුත් ක්ෂේත්රය මගින් එය මත කාර්යයක් සිදු කරයි. ඉලෙක්ට්රෝනයක ආරෝපණය වේ. සහ විද්යුත් විභව අන්තර පිළිවෙළින්,
Answer and explanation
Answer: (1) 2 V, −2 V, සහ 0 V වේ.
දී ඇති තොරතුරු
අප දන්නා දේ:
A හා C එක ම සමවිභව පෘෂ්ඨය මත ඇත.
B අනෙක් පෘෂ්ඨය මත ඇත.
A සිට B දක්වා විද්යුත් ක්ෂේත්රය ප්රෝටෝනය මත කරන කාර්යය: J
ඉලෙක්ට්රෝනයක ආරෝපණය C වේ.
ප්රෝටෝනයේ ආරෝපණය එම ප්රමාණය ම ය, නමුත් ධන ය: C
ප්රශ්නය අසන්නේ කුමක්ද
සෙවිය යුත්තේ: , හා .
අදාළ න්යාය
විද්යුත් ක්ෂේත්රයක ලක්ෂ්ය දෙකක් අතර විභව අන්තරය යනු අඩු විභවය ඇති ලක්ෂ්යයක සිට වැඩි විභවය ඇති ලක්ෂ්යය දක්වා ඒකක ධන ආරෝපණයක් ගෙන යාමේදී කරනු ලබන කාර්යයයි.
සමවිභව පෘෂ්ඨයක් ඔස්සේ විද්යුත් ක්ෂේත්රයක් නොපවතින හෙයින් එම පෘෂ්ඨය ඔස්සේ ආරෝපණයක් ගෙනයාමට කාර්යයක් අවශ්ය නොවේ.
සිට දක්වා ආරෝපණයක් මත විද්යුත් ක්ෂේත්රය කරන කාර්යය:
එබැවින් විභව අන්තරය යනු ඒකක ආරෝපණයකට කාර්යයයි:
අවශ්ය සමීකරණ
මෙම ප්රශ්නයට යෙදීම
SI ඒකකවලින්:
J
C
දෙක ම දැනටමත් SI ඒකකවලින් ඇත.
තර්කය / ගණනය
පළමුව A සිට B.
විද්යුත් ක්ෂේත්රය ධන ආරෝපණය ඇති ප්රෝටෝනය මත ධන කාර්යයක් කරයි.
එබැවින් A හි විභවය B හි විභවයට වඩා වැඩි ය.
දැන් වරණ සමඟ ගළපමු.
අපට ලැබුණේ V, V, V. එය වරණය (1) යි.
(2) හි V. නමුත් C හා A එක ම පෘෂ්ඨය මත ඇත.
(3) හි සෑම පිළිතුරක් ම ප්රතිවිරුද්ධ ය. එය ඉලෙක්ට්රෝනයේ ආරෝපණය යොදයි.
(4) හා (5) ආරෝපණය කාර්යයෙන් බෙදයි. එය වැරදි ආකාරයයි.
එබැවින් ගැළපෙන්නේ (1) පමණි.
පරීක්ෂා කිරීම
ඒකකය පරීක්ෂා කරමු.
මෙය විභව අන්තරයේ ඒකකයයි. හරි.
කෙටි පරීක්ෂාවක්.
A → B → C → A ලෙස වටයක් ගොස් නැවත ආරම්භයට එමු.
විභවය ආරම්භක අගයට ම නැවත පැමිණිය යුතු ය.
හරි.
නිගමනය
V.
C හි විභවය A හි විභවයට සමාන ය. එබැවින් V.
C හා A එක ම පෘෂ්ඨය මත ඇත. එබැවින් .
එබැවින් පිළිතුර වරණ (1).
ප්රෝටෝනයට ද ඉලෙක්ට්රෝනයේ ආරෝපණය C යෙදීම.
ප්රෝටෝනයේ ආරෝපණය ධන ය: C.
වැරදි ආරෝපණය සමඟ සෑම පිළිතුරක් ම ප්රතිවිරුද්ධ වේ. එය වරණය (3) දෙයි.